Bệnh viện Thống Nhất là Bệnh viện đa khoa hạng I, trực thuộc Bộ Y tế, được thành lập theo Quyết định số 08-TTg/CP ngày 01/11/1975 của Thủ tướng Chính phủ với tên gọi Quân Y viện Thống Nhất do Bộ Quốc phòng quản lý. Năm 1978, được chuyển giao cho Bộ Y tế quản lý theo Quyết định số 45-TTg/CP ngày 25/3/1978 của Thủ tướng Chính phủ và được Bộ Y tế tiếp nhận đổi tên thành Bệnh viện Thống Nhất theo Quyết định số 553/QĐ-BYT ngày 11/5/1978 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Hiện nay, Bệnh viện thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo Quyết định số: 4609/QĐ-BYT ngày 07 tháng 10 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành Quy chế Tổ chức và Hoạt động của Bệnh viện Thống Nhất.
Bệnh viện Thống Nhất có chức năng cung cấp dịch vụ cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng cho cán bộ trung cấp, cao cấp của Đảng và Nhà nước tại Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam từ Phú Yên trở vào và các đối tượng khác có yêu cầu trong phạm vi cả nước hoặc tại khu vực được phân công;
Nghiên cứu khoa học, triển khai ứng dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật hiện đại để nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh;
Tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực y tế, phòng chống dịch bệnh, hợp tác quốc tế và công tác chỉ đạo chuyên môn tuyến dưới theo địa bàn tỉnh, thành phố, khu vực được phân công.